بهرام دوم، پنجمین شهریار ساسانی

0 6,767

به پادشاهی رسیدن بهرام دوم
پس از مرگ بهرام یکم پسرش بهرام دوم در سن چهارده سالگی و در سال 276 میلادی به پادشاهی رسید. او پس از مرگ پدر و به احترام وی 40 روز پس از رسیدن به پادشاهی ایران، تاج بر سر ننهاد. پیش از تاجگذاری موبدان موبد پند فراوان به وی داد به طوری که این باعث شد که بهرام منش خود را به کلی دگرگون کند و تا پایان پادشاهی اش، همانند شاهان ایرانی، عدل و داد پیشه کند.

حملۀ امپراتوری روم
در زمان بهرام دوم جنگی میان ایران و روم صورت گرفت. در این هنگام که کاروس امپراتور روم بود او فردی با تدبیر و در عین حال فرماندهی نظامی قابلی بود. وی نبرد بزرگی با سارمات ها، که یکی از اقوام سکایی و آریایی بودند، آغاز کرد، و در طی این جنگ ها به مرزهای ایران رسید و با سپاه انبوه خود به سوی ایران روی آورد.

بهرام دوم با مشاهدۀ شوکت و صولت امپراتور، سفیرانی را برای مذاکره پیرامون صلح نزد وی سیل داشت. فرستادگان پادشاه ایران با پیرمردی رو به رو شدند که بر زمین نشسته و مشغول خوردن غذایی بود که از کمی گوشت خوک و نمک سود و چند دانه نخود سفت تشکیل می شد، و این شخص همان کاروس امپراتور روم بود که در کمال سادگی و قناعت زندگی می کرد و تنها چیزی که او را از دیگران مشخص می کرد، جعبۀ ارغوانی بود که پدر بهرام دوم ، یعنی بهرام اول به اوره لین امپراتور قبلی هدیه کرده بود.

کاروس بی آن که فرصتی برای تعارف معمولی به سفرای بهرام دوم بدهد، کلاهی را که برای پوشاندن سر بی مویش مورد استفاده قرار می داد از سر برداشت و سوگند یاد کرد که چنانچه شاهنشاه ایران راه فرمانبرداری در پیش نگیرد، وی ایران را چنان ویران خواهد کرد که همچون سر بی مویش صاف و یکدست گردد و حتی درختی هم در آن بر جای نماند.

حرکت ارتش روم به سوی مرزهای ایران
کاروس به نوعی به قول خود جامه عمل پوشانید. او در همه جا مقاومت ارتش ایران را در هم شکست، شهرها و دژهای مستحکم بین النهرین را یکی پس از دیگر به تصرف در آورد و این در زمانی بود که دربار ایران فرصت نکرد تا سپاه ایران را به سوی رومیان گسیل نماید.
این زمانی بود که سپاه رومیان به تیسفون رسید و آن را به محاصره گرفت و سپاهیان روم به برافراشتن خیمه گاه پرداختند و تیسفون را همانند نگین انگشتری در میان گرفتند.

مرگ کاروس و متارکه جنگ
شب هنگام که رومیان در اطراف شهر تیسفون اردو بر پا کرده بودند باران بسیار شدیدی شروع به باریدن گرفت و رعد و برق شدیدی در گرفت و پس از آن امپراتور را در خیمه اش مرده یافتند. کاروس ظاهرا دچار برق زدگی شده بود. سربازان رومی مرگ ناگهانی امپراتورشان را خشم خدایان دانسته و عقب نشینی کردند و بدین تذتیب ایران به طور معجزه آسایی از زیان رسانی های بی پروای سردار جاه طلبی همچون کاروس رهایی یافت و این برای دومین بار بود که ایران با بخت و اقبال از ویرانی نجات می یافت. پس از کاروس، نومیران به امپراتوری رسید و او که تازه بر تخت نشسته بود و میلی به جنگ نداشت متارکۀ جنگ را اعلام داشت.

در سال 283 میلادی میان ایران و روم پیمانی بسته شد که به موجب آن ارمنستان و بین النهرین به تصرف ارتش روم در آمد. این پیمان هنگامی منعقد گردید که در شرق شورش بزرگی بر علیه حکومت مرکزی روی داده و به سبب آن، بهرام دوم سخت ناتوان شده بود. سکه های معروف به سکایی و ساسانی که از طرف نایبان سلطنت بخش خاوری ایران یعنی خراسان ضرب شده است حکایت از این می کند که تا زمان بهرام دوم، این ایالت بزرگ در زیر فرمان یکی از شاهزادگان خانوادۀ سلطنتی ملقب به کوشانشاه بوده است.

شورش در خراسان
پس از سال 252 میلادی، شاپور اول پسرش هرمزد را که بعدا هرمزد اول خوانده شد به حکومت خراسان گماشت و لقب شاهنشاه بزرگ که از القاب شاهزادگان پیشین بزرگتر بود، به وی داده شد. بهرام اول و بهرام دوم پیش از جلوس بر تخت سلطنت، کوشانشاه خوانده می شدند. در زمان پادشاهی بهرام دوم، برادرش هرمزد فرمانروای خراسان بود. وی به هنگام جنگ ایران و روم به عزم تصرف تاج و تخت، لوای سرکشی بر افراشت و کوشید تا به یاری سکاها و کوشانیان و گیل ها دولت مستقلی در شرق ایران بنیاد نهد. بهرام دوم با شتاب به جنگ با روم پایان داد و چنانکه دیدیم، در اثر شتابزدگی ناشی از شورش داخلی، ارمنستان و بین النهرین را تخلیه و به ارتش روم واگذار کرد و به سرکوبی شورشیان پرداخت؛ و او با سپاه خود به شرق تاخت و توانست سیستان را بازپس گیرد و شاهزاده ای به نام بهرام نام را که سپس بهرام سوم خوانده شد، لقب سکانشاه داد، بنا به نوشتۀ هرتسفلد، معمولا ولیعهد ایران را به حکومت مهم ترین ایالت و یا به فرمانروایی ایالتی می گماردند که پس از دیگر ایالات تسخیر شده بود. بهرام دوم به هر صورت توانست این شورش را فرو نشاند.

بهرام دوم در شاهنامه

انواع سکه های بهرام دوم ساسانی
 بهرام دوم ساسانی شاید نخستین شاه ساسانی بود که تصویر خودش را همراه ملکه و ولیعهد در سکه هایش حک کرد.
سکه درخم بهرام دوم
سکه درخم بهرام دوم مزین به تصویر همسر و جانشینش
سکه بهرام دوم مزین به تصویر جانشینش؛ ضرب بلخ
سکه دینار بهرام دوم؛ ضرب هرات

نقش بهرام دوم در نقش رستم
در نقش رستم، در کنار صورت تاجگذاری اردشیر اول، سنگی کوچک تر از صورت مزبور دیده می شود که به فرمان بهرام دوم کنده شده است و شاه را پیاده در میان خانواده اش نشان می دهد.

نقش برجسته بهرام دوم در نقش رستم

مرگ بهرام دوم
بهرام دوم در سال ۲۷۶ میلادی بر تخت نشست و در سال ۲۹۳ میلادی پس از ۱۷ سال پادشاهی(به ایده فردوسی بزرگ 20 سال) چشم از جهان فرو بست.

سرچشمه
شاهنامه
ویل دورانت

5 1 رای
رأی دهی به این نوشته
اشتراک در
اطلاع از
guest
0 نظرات
بازخورد (Feedback) های اینلاین
View all comments
0
اندیشه خود را به یادگار بگذارید!x